مصونیت پارلمانی دکتر بقایی و سایر قضایا

( درطول تاریخ پر فراز و نشیب صد سال اخیر ایران ، مظفر بقایی نابکارترین فردی است که در نقش یک رجل سیاسی در صحنه سیاست ایران ظاهر شده است به گمان نویسنده این کتاب هیچیک از سیاستمداران ایران در زمینه حیله گری ، عوام فریبی ، صحنه سازی ، منحرف ساختن افکار مردم از واقعیات ، کشانیدن قشرهایی از جامعه در راستای اهداف خود و نیز مداومت در این کار ، از چنان استعدادی که در نهاد وی وجود داشت برخوردار نبوده است )1

بقایی در راه حصول قدرت از هیچ دسیسه و فریب و دروغ و نیرنگ ابایی نداشت تا رسیدن به سرمنزل مقصود از دوستی شیطان هم بهره می جست و با قدیسین به دشمنی بر میخاست . حامیان او هم این اوصاف را می دانستند و از او بهره ها بردند چنانچه در سند شماره 148  20 نوامبر سفارت آمریکا میخوانیم .

بقایی شدیدا جاه طلب است و بیشتر ناظران آمریکایی احساس میکنند که او از هر گونه فرصتی برای پیشبرد مقاصد خود استفاده خواهد کرد ، فرصت طلبی بر صحت او می چربد و احتمالا جبهه ملی را به عنوان وسیله مناسبی برای اینکه خود را به قدرت برساند به کار میبرد ، در دیدار محرمانه ای که دکتر عیسی سپهبدی  یار غار او با سی سی فینچ  داشته از او میخواهد که آمریکائیها به او حمله کرده تا شائبه آمریکایی بودنش منتفی گردد .2

او با سازمان اطلاعات آمریکا ( سیا ) ارتباط داشته و از آنها پول میگرفته است ، در پاییز 1331یکی از مامورین سازمان سیا با او تماس گرفته و از او میخواهد که با مصدق به مقابله بپردازد .3

ایجاد تشنج و آشوب و درگیریهای خیابانی از جمله نیرنگهای دکتر بقایی و وابستگان حزب زحمتکشان بود تا زمانیکه انگلیس و آمریکائیها قصد داشتند دولت مصدق را ناتوان از برقراری امنیت جلوه داده  و یا دولتی که در حال غلطیدن به دامان شوروی بوده قلمداد نمایند  و حزب توده فورا دست به راهپیمایی و تظاهرات زده  و بقایی و حزب زحتکشان نیز با چوب و چماق و چاقو و دشنه با اعضاء آن حزب درگیر شده و فاجعه بیافرینند  ، به طوریکه این آشوب ها  به تدریج توسعه یافت و کودتاگران و پشتیبانان آمریکایی و انگلیسی بهره های فراوانی از آن بردند . این درگیریها و همچنین نقش دکتر بقایی در قتل افشار طوس مورد توجه آقای محمد ترکمان قرار گرفته و در کتاب ارزشمند خود تحت عنوان توطئه ربودن و قتل افشار طوس رئیس شهربانی حکومت دکتر محمد مصدق این توطئه نیز مورد بررسی دقیق و موشکافانه ای قرار گرفته است .4

دکتر مظفر بقایی به هیچ پرنسیب و اصول اخلاقی  و اعتقادی ، پای بند نبوده و برده و اسیر قدرت بود ، او در ردیف اکثریت وفادار به دولت ساعد ، به آن دولت رای اعتماد داده که از کرمان بعد از مدتی کوتاه  خود را به تهران رسانده و دولت او را استیضاح  میکند ، استیضاحی که طولانی ترین استیضاح تاریخ ایران بوده و از این زمان به صف اقلیت به رهبری دکتر محمد مصدق می پیوندد .5

نفوذ او به داخل جبهه ملی به اتفاق حسین مکی نمیتواند به دور از اغراض  سیاسی و بدون هماهنگی بدخواهان ایران بوده باشد . بقایی مردی حراف و سخنگویی پر تلاش بود ، او توانست با تقویت  حزب زحمتکشان ، افراد وفاداری را به خود جلب کرده و با خام نمودن  آنها ، اهداف ضد ملی خود را در راستای سیاست بیگانه تحقق بخشد ، او و کاشانی نقش حیاتی در کودتای ننگین 28 مرداد ایفاء  نموده ، چنانچه بسیاری معتقدند وقوع کودتا ، بدون همکاری کاشانی و بقایی امکان پذیر نبود ، گرچه باید اذعان نمود کاشانی راه جدایی از ملت را به تحریک و اغوای  بقایی و مکی و حایزی زاده و قنات آبادی  پیمود و در این میان بقایی و مکی بیشترین سهم را به خود اختصاص دادند .

سرویسهای جاسوسی انگلستان و آمریکا به این نتیجه رسیدند که با ربودن و به قتل رساندن یاران مصدق زمینه سقوط او را فراهم آورند . به نقل از مولف کتاب مصدق سالهای مبارزه و مقاومت ، بقایی در توطئه ربودن و قتل سرتیپ محمد افشار طوس رئیس شهربانی کل کشور دست داشت ، سازمان M1-6  در جهت تضعیف دولت مصدق و آماده سازی زمینه کودتا ، این برنامه را تهیه دیده بود ، قرار بازداشت زاهدی ، بقایی و شماری از همدستان آنها به اتهام مشارکت در این خیانت صادر شد ولی آیت الله کاشانی در مقام ریاست مجلس شورای ملی موجبات تحصن زاهدی را در مجلس فراهم ساخت ، بقایی که نیز از مصونیت پارلمانی برخوردار بود بازداشت نگردید .6

بقایی بعد از کودتا ارتباط خود را با نخست وزیر کودتا علنی و با  وی ملاقات کرد ، اما چون زمینه را برای بلند پروازیهای خود آماده ندید مانند کاشانی کنار کشید و در دادگاهی نمایشی که جهت تضعیف نهضت مقاومت تعبیه گردیده بود کودتای  ننگین 28 مرداد را قیام ملی و تفضل الهی دانست و مدعی گردید سه بار توانسته به نجات سلطنت بپردازد ، آن واقعه  و چگونگی آن را تشریح نمود تا بالاخره در دادگاه تجدید نظر نظامی به اتفاق آراء تبرئه  گردید .

با آنکه دلایل مستند و متقنی  دائر به دخالت بقایی در قتل افشار طوس وجود داشت که توسط وزارت دادگستری به مجلس ارائه گردید ، اما مجلس تحت حمایت کودتاگران رای به لغو مصونیت پارلمانی بقایی نداده تا آنها با همکاری یکدیگر بتوانند زمینه سقوط دولت ملی دکتر مصدق را فراهم  نمایند ، دکتر مصدق وقتی دید مجلس شورای ملی تبدیل به خانه اشرار و بیگانگان گردیده و طرحهای ضد ملی در این مجلس علیه مردم به کار گرفته میشود با شیوه ای دموکراتیک انحلال مجلس را به رفراندوم گذاشت و به تصویب مردم ایران رسید او با جمله معروف خود که گفت هر جا ملت باشد آن جا مجلس است صحه بر اصل حاکمیت مردم گذاشت و با رای مردم مجلس را که مهمترین پایگاه دشمن و خائنین به ملت بود منحل نمود . اماحرمت قانون را نشکست و با توسل به حیل قانونی و شبه قانونی مصونیت دکتر بقایی را نادیده نگرفت  و او را بازداشت و زندانی نکرد ، گرچه نتیجه این تساهل و مدارا و احترام به قانون ، کودتای 28 مرداد را به دنبال داشت ولی نام بزرگ مصدق و نهضت ملی در هم آمیخته و از یکدیگر جدا ناپذیر گشته و موجب مباهات و فخر ملی گردید .

دکتر مظفر بقایی کرمانی یکی از بحث برانگیزترین چهره های سیاسی تاریخ معاصر ایران است که در وقایع سالهای  پرحادثه اواخر دهه 1320 تا اوایل دهه 1330 یعنی از دوران حکومت قوام السلطنه در جریان عائله آذربایجان تا دوران نهضت ملی و حکومت مصدق و کودتای 28 مرداد که به سرنگونی حکومت مصدق انجامید و همچنین اوایل حکومت سپهبد زاهدی پس از کودتای 28 مرداد نقش مهمی ایفا کرده است .7

او که نتوانسته بود در دوران حکومت شاه علیرغم دغلبازیها به صدرات عظمی  نایل آید در دوران انقلاب 1357 و پس از آن منافقانه به کمک ایادی خود در ارگانهای انقلاب نفوذ کرده و با ایجاد تفرقه و نفاق و درگیری در صفوف انقلابیون ضربات جبران ناپذیری به انقلاب وارد نمود، گرچه نقش دکتر بقایی و یارانش در کودتای 28 مرداد تردید ناپذیر بوده و اسناد زیادی در این مورد منتشر گردیده ، با این وجود باید نقش حزب زحمتکشان در بلایایی که نظام نوپای اسلامی با آن روبرو گردید ، مستقل و محققانه مورد بررسی قرار گیرد ، گرچه مرحوم خلخالی در مجلس اول شورای اسلامی با شعار مرگ بر دکتر بقایی ، خطر ایادی دکتر بقایی را تشخیص داده بود ، اما این امر هیچگاه به طور جدی مورد بررسی مورخین قرار نگرفت ، گفته میشد آیت و دیالمه از ایادی نفوذی دکتر بقایی و حزب زحمتکشان در مجلس شورای اسلامی بوده که توانسته بودند  ماجراهای فراوانی را بیافرینند او در وصیتنامه سیاسی خود به بسیاری از این نفوذ و دخالتها در حضور یارانش اذعان نموده و نسبت به آن اظهار نگرانی مینماید .

به هر حال دکتر مظفر بقایی که در طول زندگی خود جنجالهای بسیاری آفرید در زندان درگذشت و طومار زندگی یکی از پیچیده ترین شخصیتهای سیاسی ایران به پایان رسید .  

 

 فاعتبروا یا اولوالابصار

 

     

1-      صفحه 453 مصدق سالهای مبارزه و مقاومت سرهنگ غلامرضا نجاتی

2-      برگرفته از مرجع فوق

3-      اسناد سفارت آمریکا برگرفته از کتاب توطئه ربودن افشار توسط محمد ترکمان

4-      دکتر مارک گازیو روسکی کودتای 1953 ترجمه غلامرضا نجاتی

5-      کتاب استیضاح نوشته حسین ملکی

6-      مصدق سالهای مبارزه و مقاومت سرهنگ غلامرضا نجاتی

7-      خاطرات دکتر مظفر بقایی کرمانی -  حبیب لاجوردی مقدمه صفحه 9